Υπογράψατε ένα ασφαλιστήριο κατοικίας. Πόσες σελίδες είχε; Πόσες διαβάσατε; Αν η απάντηση είναι “καμία”, δεν είστε μόνοι. Η πλειοψηφία των ασφαλισμένων δεν διαβάζει τους όρους του ασφαλιστηρίου. Απλά υπογράφει, πληρώνει, και ελπίζει ότι αν χρειαστεί, θα καλυφθεί. Μέχρι τη μέρα που γίνεται ζημιά και ανακαλύπτει ότι αυτό ακριβώς που συνέβη δεν καλύπτεται. Γιατί ήταν στις εξαιρέσεις. Στη σελίδα 17. Στο μικρό γράμμα.
Τι θα βρείτε παρακάτω:
- Πώς είναι δομημένο ένα ασφαλιστήριο κατοικίας
- Τι σημαίνουν οι βασικοί όροι
- Πού κρύβονται οι εξαιρέσεις
- Πώς να τα διαβάσετε χωρίς να χρειαστείτε πτυχίο νομικής
- Τι να ρωτήσετε τον ασφαλιστή σας
Ασφαλιστήριο Κατοικίας – Πώς είναι δομημένο
Κάθε ασφαλιστήριο κατοικίας αποτελείται από μερικά βασικά τμήματα. Αν τα γνωρίζετε, μπορείτε να βρείτε αυτό που ψάχνετε χωρίς να διαβάσετε τα πάντα.
Το ασφαλιστήριο συμβόλαιο. Αυτό είναι η “ταυτότητα” της ασφάλειάς σας. Περιέχει τα στοιχεία σας, το ακίνητο, τις καλύψεις που επιλέξατε, τα ανώτατα όρια, τις απαλλαγές, τη διάρκεια, το ασφάλιστρο. Αυτό πρέπει να το διαβάσετε σίγουρα.
Οι γενικοί όροι. Αυτοί ισχύουν για κάθε ασφαλιστήριο κατοικίας της ίδιας εταιρείας. Περιγράφουν τον τρόπο λειτουργίας, τις υποχρεώσεις σας, τις υποχρεώσεις της ασφαλιστικής, τη διαδικασία αποζημίωσης, τις γενικές εξαιρέσεις. Αυτοί είναι συνήθως 15 με 30 σελίδες. Δεν χρειάζεται να τους μάθετε απ’ έξω, αλλά πρέπει να ξέρετε τι περιέχουν.
Οι ειδικοί όροι. Αυτοί αφορούν κάθε κάλυψη ξεχωριστά. Πυρκαγιά, σεισμός, κλοπή, αστική ευθύνη, κάθε μία έχει τους δικούς της ειδικούς όρους. Εδώ βρίσκονται οι λεπτομέρειες που κάνουν τη μεγάλη διαφορά.
Τα παραρτήματα ή πρόσθετες πράξεις. Αν αγοράσατε επιπλέον καλύψεις ή αν κάνατε αλλαγές, αυτά εμφανίζονται σε πρόσθετα έγγραφα.
Ασφαλιστήριο Κατοικίας – Οι όροι που πρέπει να καταλαβαίνετε
Δεν χρειάζεστε πτυχίο νομικής. Χρειάζεστε να ξέρετε τι σημαίνουν μερικοί βασικοί όροι.
Ασφαλισμένη αξία. Η αξία που δηλώσατε για το κτίριο και το περιεχόμενο. Αυτή καθορίζει πόσα θα πάρετε σε αποζημίωση. Αν δηλώσατε λιγότερα από τα πραγματικά (υπασφάλιση), θα αποζημιωθείτε αναλογικά λιγότερο.
Ανώτατο όριο κάλυψης. Το μέγιστο ποσό που θα πληρώσει η ασφαλιστική για μια συγκεκριμένη κάλυψη. Μπορεί να είναι διαφορετικό για πυρκαγιά, κλοπή, αστική ευθύνη.
Απαλλαγή. Το ποσό που πληρώνετε εσείς σε κάθε ζημιά πριν αρχίσει να πληρώνει η ασφαλιστική. Μπορεί να είναι σταθερό ποσό (πχ 300 ευρώ) ή ποσοστό (πχ 2% στον σεισμό).
Αξία αντικατάστασης. Η αποζημίωση υπολογίζεται στο κόστος αγοράς καινούριου αντικειμένου. Αυτό είναι πιο ευνοϊκό για εσάς.
Τρέχουσα (πραγματική) αξία. Η αποζημίωση υπολογίζεται αφαιρώντας τη φθορά. Ένας καναπές 5 ετών αποζημιώνεται στη σημερινή αξία του, όχι σε αυτό που τον πληρώσατε.
Πρώτος κίνδυνος. Συγκεκριμένες καλύψεις (πχ μετρητά, κοσμήματα) έχουν ανώτατο όριο “πρώτου κινδύνου”. Αποζημιώνεστε μέχρι αυτό το ποσό ανεξάρτητα από τη συνολική αξία.
Υποκατάσταση. Αν η ασφαλιστική σας αποζημιώσει, αποκτά δικαίωμα να ζητήσει εκείνη τα χρήματα από τον υπαίτιο. Αν πχ σας πλημμύρισε ο γείτονας, η ασφαλιστική σας πληρώνει και μετά διεκδικεί από τον γείτονα.
Πού κρύβονται οι εξαιρέσεις
Οι εξαιρέσεις είναι αυτές που μετράνε περισσότερο. Γιατί είναι αυτές που καθορίζουν τι δεν παίρνετε. Και είναι αυτές που κανείς δεν διαβάζει.
Δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο: η EIOPA έχει επισημάνει ότι ασαφείς όροι, αδύναμες διατυπώσεις και κακώς παρουσιασμένες εξαιρέσεις μπορούν να δημιουργήσουν στον καταναλωτή την ψευδαίσθηση ότι είναι ασφαλισμένος, ενώ στην πράξη δεν είναι όσο νομίζει.
Γενικές εξαιρέσεις. Ισχύουν για κάθε κάλυψη. Πόλεμος, τρομοκρατία, πυρηνικά, εσκεμμένη πρόκληση ζημιάς. Αυτές τις ξέρουν όλοι.
Ειδικές εξαιρέσεις ανά κάλυψη. Εδώ γίνεται ενδιαφέρον. Κάθε κάλυψη έχει τις δικές της εξαιρέσεις.
Στην κάλυψη πυρκαγιάς μπορεί να εξαιρείται φωτιά από αμέλεια βαρύτατου βαθμού ή φωτιά κατά τη διάρκεια ανακαίνισης.
Στην κάλυψη κλοπής μπορεί να εξαιρείται κλοπή χωρίς βίαιη είσοδο, κλοπή από οικείο πρόσωπο, κλοπή ενώ το σπίτι μένει κενό πάνω από 30 μέρες.
Στην κάλυψη ζημιάς νερού μπορεί να εξαιρείται υγρασία, βραδεία διαρροή λόγω κακής συντήρησης ή ζημιά σε σωληνώσεις που γνωρίζατε ότι χρειάζονταν αντικατάσταση.
Στην αστική ευθύνη μπορεί να εξαιρείται ζημιά που προκλήθηκε από επαγγελματική χρήση του ακινήτου.
Στον σεισμό μπορεί να εξαιρούνται ζημιές που προϋπήρχαν ή ζημιές σε κτίρια χωρίς αντισεισμική μελέτη.
Αυτές οι εξαιρέσεις δεν είναι κρυφές. Είναι γραμμένες στο ασφαλιστήριο. Απλά κανείς δεν τις διαβάζει.
Πώς να τα διαβάσετε πρακτικά
Δεν χρειάζεται να διαβάσετε κάθε λέξη. Χρειάζεστε μια μέθοδο.
Ξεκινήστε από το συμβόλαιο. Ελέγξτε τα στοιχεία σας, τις καλύψεις, τα ανώτατα όρια, τις απαλλαγές. Αυτά είναι 2 με 3 σελίδες.
Πηγαίνετε στις εξαιρέσεις. Ψάξτε τη λέξη “εξαιρείται”, “δεν καλύπτεται”, “αποκλείεται”. Κάθε φορά που τη βρίσκετε, διαβάστε τι ακριβώς δεν καλύπτεται. Αυτό θα σας πάρει 10 λεπτά και είναι τα πιο σημαντικά 10 λεπτά που μπορείτε να αφιερώσετε.
Ελέγξτε τις υποχρεώσεις σας. Ψάξτε τις λέξεις “ο ασφαλισμένος υποχρεούται”, “απαιτείται”, “πρέπει”. Αυτές σας λένε τι πρέπει να κάνετε εσείς για να ισχύει η κάλυψη. Κλειδωμένες πόρτες, ενημέρωση εντός 24 ωρών, μη μεταβολή χρήσης ακινήτου χωρίς ενημέρωση.
Αν κάτι δεν καταλαβαίνετε, σημειώστε το. Και ρωτήστε.
Δεν είναι τυχαίο ότι η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει την ανάγκη για έγκαιρη, πλήρη και κατάλληλη προσυμβατική ενημέρωση πριν από τη σύναψη μιας ασφαλιστικής σύμβασης.
Τι να ρωτήσετε τον ασφαλιστή σας
Αν δεν θέλετε να διαβάσετε 30 σελίδες γενικών όρων, τουλάχιστον ρωτήστε τα σωστά πράγματα.
Τι δεν καλύπτεται; Αυτή είναι η πιο σημαντική ερώτηση. Μην ρωτάτε τι καλύπτεται, αυτό σας το λέει ο ασφαλιστής ευχαρίστως. Ρωτήστε τι δεν καλύπτεται.
Τι γίνεται αν το σπίτι μείνει κενό; Ισχύουν όλες οι καλύψεις; Μειώνεται κάτι; Αναστέλλεται κάτι; Αν ξέρετε ότι θα λείψετε μήνες, αυτό πρέπει να το γνωρίζετε.
Τι γίνεται αν νοικιάσω το σπίτι; Αν αρχίσετε να νοικιάζετε, μακροχρόνια ή βραχυχρόνια, πρέπει να ενημερώσετε. Αν δεν ενημερώσετε, η κάλυψη μπορεί να ακυρωθεί.
Τι γίνεται αν κάνω ανακαίνιση; Ορισμένα ασφαλιστήρια αναστέλλουν καλύψεις κατά τη διάρκεια εργασιών. Ρωτήστε πριν ξεκινήσετε.
Πόσο γρήγορα πληρώνετε σε περίπτωση ζημιάς; Αυτό δεν γράφεται πάντα στους όρους, αλλά ο ασφαλιστής μπορεί να σας δώσει μια εικόνα.
Τι χαρτιά χρειάζονται για αποζημίωση; Αν ξέρετε εκ των προτέρων τι θα σας ζητηθεί, μπορείτε να είστε προετοιμασμένοι. Αποδείξεις αγοράς, φωτογραφίες αντικειμένων, αστυνομική αναφορά σε περίπτωση κλοπής.
Οι πιο συνηθισμένες εκπλήξεις
Δεν ήξερα ότι ο σεισμός δεν περιλαμβάνεται. Σε πολλά βασικά προγράμματα, η κάλυψη σεισμού είναι πρόσθετη. Αν δεν τη ζητήσατε ρητά, δεν τη έχετε.
Νόμιζα ότι τα κοσμήματα καλύπτονται πλήρως. Τα κοσμήματα, τα ρολόγια και τα χρυσαφικά έχουν ειδικά ανώτατα όρια, συνήθως πολύ χαμηλότερα από τη γενική κάλυψη περιεχομένου. Αν δεν τα δηλώσατε ξεχωριστά, η αποζημίωση θα είναι μικρή.
Δεν ήξερα ότι πρέπει να ενημερώσω μέσα σε 24 ώρες. Η εκπρόθεσμη ενημέρωση μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα. Δεν θα χάσετε αυτόματα την αποζημίωση, αλλά η ασφαλιστική μπορεί να αμφισβητήσει αν η καθυστέρηση επηρέασε την εκτίμηση ζημιάς.
Δεν ήξερα ότι η κλοπή δεν καλύπτεται αν άφησα ανοιχτό παράθυρο. Η κάλυψη κλοπής απαιτεί βίαιη είσοδο. Αν δεν υπάρχουν σημάδια παραβίασης, η αποζημίωση μπορεί να απορριφθεί.
Η αξία του ασφαλιστικού συμβούλου
Αν όλα αυτά σας φαίνονται πολλά, είναι. Γι’ αυτό υπάρχουν οι ασφαλιστικοί σύμβουλοι.
Ένας καλός σύμβουλος δεν σας δίνει απλά ένα ασφαλιστήριο. Σας εξηγεί τι περιέχει, τι δεν περιέχει, τι σημαίνει η κάθε ρήτρα, πού μπορεί να υπάρξει πρόβλημα. Σας γλιτώνει από τα μικρά γράμματα γιατί τα ξέρει ήδη.
Δεν χρειάζεται να είστε ειδικοί στα ασφαλιστικά. Χρειάζεται να απευθυνθείτε στον σωστό σύμβουλο και να κάνετε τις σωστές ερωτήσεις. Και όταν η απάντηση που παίρνετε είναι ένα αόριστο «είστε καλυμμένοι» χωρίς σαφείς εξηγήσεις και λεπτομέρειες, τότε μάλλον είναι ώρα να αναζητήσετε κάποιον άλλον.
Με λίγα λόγια
Το ασφαλιστήριο κατοικίας δεν είναι έγγραφο που υπογράφεται και μπαίνει στο συρτάρι. Είναι η σύμβαση που καθορίζει αν θα αποζημιωθείτε ή αν θα ακούσετε “αυτό δεν καλύπτεται”. Δεν χρειάζεται να διαβάσετε κάθε λέξη, αλλά πρέπει να ξέρετε τι αγοράσατε, τι δεν καλύπτεται, και τι πρέπει να κάνετε εσείς ώστε η κάλυψη να ισχύει. Αφιερώστε 15 λεπτά ή ρωτήστε κάποιον που ξέρει. Αυτά τα 15 λεπτά μπορεί κάποτε να αξίζουν χιλιάδες ευρώ.
Ο Ανδρέας Πλυταριάς είναι Ασφαλιστικός Πράκτορας και διαχειριστής της Addvalue Insurance, με συνεχόμενη παρουσία στην ασφαλιστική αγορά από το 1995. Σπούδασε Κοινωνική Εργασία στο ΠΑΔΑ και είναι απόφοιτος του Ελληνικού Ινστιτούτου Ασφαλιστικών Σπουδών (ΕΙΑΣ), με εξειδικευμένες σπουδές σε Ασφαλίσεις Ζωής & Υγείας, Περιουσίας, Αστικής Ευθύνης, Αμοιβαία Κεφάλαια, Risk Management και Financial Planning. Κατέχει τις διεθνείς πιστοποιήσεις European Insurance Intermediary (EII) και European Certified Financial Adviser (ECFA) από τον EFICERT και είναι μέλος της ΕΕΑΕ. και της HFPA. Προσφέρει ολοκληρωμένες λύσεις ιδιωτικής ασφάλισης και χρηματοοικονομικού σχεδιασμού, με έμφαση στην αξιοπιστία, τη διαφάνεια και τις μακροχρόνιες σχέσεις εμπιστοσύνης με τους πελάτες του.
